همه چیز درمورد رشته جراحی | چگونه جراح شویم؟

چگونه جراح شویم؟

 جراح متخصص کسی است که در یک زمینه خاص پزشکی مانند قلب، مغز و اعصاب یا یک رشته پزشکی خاص دیگر تمرکز کند. همه پزشکان متخصص به سال ها تحصیل و آموزش در مناطق انتخابی خود می پردازند. اما قبل از این که بخواهید رشته جراحی را دنبال کنید، مراحل مقدماتی وجود دارد که باید طی کنید.

شما باید دوره پزشکی عمومی را طی کنید، به عنوان یک پزشک لازم است که یک مدرک پزشک عمومی داشته باشید و آن را پیش زمینه تخصص مورد نظر خود قرار دهید که مدت زمان آن نیز بستگی به محل تحصیل شما دارد.

کسب چندین سال تجربه در دنیای واقعی به عنوان یک پزشک عمومی، قبل از ورود به یک شاخه یا تخصص خاص پزشکی بسیار مفید است.

برای گرفتن تخصص، شما باید به عنوان یک داوطلب برای رشته پزشکی مورد نظر خود آماده شوید و در صورت قبولی وارد تخصص مورد نظر شوید ک مدت زمان آن بستگی به محل تحصیل شما بین ۵ تا ۸ سال طول می کشد و بعد از کسب موفقیت در تمام مراحل، شما می توانید در رشته جراحی شروع به کار کنید.

ویژگی های یک جراح موفق

در رشته جراحی، جراحان موفق دارای ویژگی ها و چشم اندازهای خاصی هستند گرچه مهم ترین ویژگی آن ها علاقه و سرسختی است زیرا جراحان باید به مدت ۱۰ سال یا بیشتر آموزش های سخت ببینند، علاوه بر آن داوطلبان باید توانایی بدنی بالا و قدرت حل مسائل در شرایط سخت و دشوار را داشته باشند، همچنین توانایی مدیریت بحران در شرایط اضطراری نیز بسیار اهمیت دارد.

مسیر جراح شدن در ایران چگونه است؟

در ایران، مسیر جراح شدن از تحصیل در پزشکی عمومی آغاز می شود. دوره پزشکی عمومی در برنامه دانشگاه های علوم پزشکی معمولاً حدود ۷ سال طول می کشد. پس از دریافت مدرک پزشکی عمومی، برای ورود به بیشتر رشته های تخصصی جراحی باید در آزمون دستیاری تخصصی پزشکی شرکت کرد و پس از قبولی، دوره دستیاری یا رزیدنتی رشته موردنظر را گذراند.

بنابراین «جراح شدن» یک مسیر واحد برای همه رشته ها نیست. جراحی عمومی، جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی، جراحی قلب و عروق، چشم پزشکی، گوش و حلق و بینی و برخی رشته های دیگر، مسیرهای تخصصی متفاوتی دارند. بعضی دوره های تکمیلی نیز تنها پس از دریافت یک تخصص مشخص قابل انتخاب هستند.

پزشکی که وارد دوره تخصص شده است رزیدنت یا دستیار تخصصی نامیده می شود. برای آشنایی دقیق تر با جایگاه این مرحله در آموزش پزشکی می توانید مطلب تفاوت رزیدنت و انترن را مطالعه کنید.

برای جراح شدن چند سال باید درس خواند؟

برای این سؤال یک عدد ثابت وجود ندارد؛ زیرا مدت تحصیل به رشته جراحی انتخاب شده بستگی دارد.

اگر منظور جراح عمومی باشد، دوره پزشکی عمومی حدود ۷ سال و دوره دستیاری جراحی عمومی معمولاً ۴ سال است. در یک مسیر پیوسته و بدون وقفه، در مجموع حدود ۱۱ سال آموزش دانشگاهی تا پایان تخصص جراحی عمومی لازم است.

این عدد شامل زمان احتمالی بین فارغ التحصیلی و قبولی در آزمون دستیاری، تعهدات قانونی، طرح، وقفه تحصیلی یا دوره های فوق تخصصی و فلوشیپ نیست. به همین دلیل مدت واقعی مسیر حرفه ای هر پزشک ممکن است بیشتر باشد.

در بعضی رشته های دیگر مدت دوره تخصص متفاوت است. برای مثال، برنامه تخصصی جراحی قلب و عروق با پذیرش مستقیم از پزشکی عمومی به صورت دوره پنج ساله نیز تعریف شده است. بنابراین عبارت «تخصص جراحی ۵ تا ۸ سال طول می کشد» را نمی توان به همه رشته های جراحی تعمیم داد و مدت دقیق هر رشته باید براساس برنامه آموزشی و مقررات همان دوره بررسی شود.

تفاوت تخصص، فوق تخصص و فلوشیپ چیست؟

تخصص دوره ای است که پزشک عمومی پس از قبولی در آزمون دستیاری وارد آن می شود؛ مانند جراحی عمومی یا جراحی مغز و اعصاب.

فوق تخصص مرحله آموزشی دیگری است که ورود به آن نیازمند داشتن تخصص پیش نیاز مشخص است. برای نمونه، در ساختار آزمون فوق تخصصی، برخی رشته های جراحی با پیش نیاز جراحی عمومی تعریف شده اند.

فلوشیپ یا دوره تکمیلی تخصصی نیز آموزش متمرکزتری در یک حوزه محدودتر است. شرایط ورود به هر فلوشیپ با رشته دیگر یکسان نیست و ممکن است یک یا چند تخصص به عنوان پیش نیاز آن تعیین شده باشند.

در نتیجه، صرف وجود واژه «جراحی» در نام یک رشته به این معنا نیست که آن رشته فوق تخصص جراحی عمومی است.

 احترام به بدن و زندگی انسان ها

اولین چیزی که در رشته جراحی مهم است کمک به هم نوع و احترام به بدن بیمار است. اگرچه درآمد جراح عمومی، ممکن است زندگی راحتی را برای شما فراهم کند، اما برای موفقیت باید انگیزه اصلی شما عشق و احترام به بدن و زندگی انسان ها باشد. بدون این ویژگی بهترین جراحان نیز نمی توانند در کار خود موفق شوند. آگاهی کامل از آناتومی بدن انسان پایه و اساس رشته جراحی است.

جراحان باید تمام راه های جایگزین را در نظر بگیرند و عمل جراحی را گزینه آخر خود قرار دهند زیرا این عمل ها می توانند بسیار خطرناک باشند و عوارض جدی و جبران ناپذیری را به همراه داشته باشند.

نکته مهم این است که جراحی را نمی توان در همه شرایط «آخرین گزینه درمان» دانست. انتخاب میان درمان جراحی و غیرجراحی به نوع بیماری، شدت و مرحله آن، فوریت وضعیت بیمار، شواهد علمی، مزایا و خطرات هر روش و شرایط فردی بیمار بستگی دارد. در بعضی بیماری ها می توان ابتدا روش های غیرجراحی را بررسی کرد، اما در برخی شرایط نیز جراحی ممکن است درمان اصلی یا اقدامی فوری و ضروری باشد.

همچنین بسیاری از توانایی های موردنیاز یک جراح صرفاً ویژگی های ذاتی نیستند. مهارت های فنی، تصمیم گیری، ارتباط با بیمار، کار تیمی و مدیریت شرایط بحرانی در طول آموزش ساختاریافته، تمرین و تجربه تحت نظارت توسعه پیدا می کنند.

در رشته جراحی باید از ذهنی قوی برخوردار باشید زیرا از قدیم گفته اند یک جراح موفق همیشه دوبار عمل را انجام می دهد، یکبار قبل از جراحی واقعی به صورت ذهنی تمام فرآیند را بازسازی می کند و موارد مورد نیاز برای عمل را در نظر می گیرد در ادامه باید توجه داشت که بینایی جراحان از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا آن ها باید بتوانند ناحیه ای را که در آن کار می کنند را به وضوح ببینند.

یکی از موارد مهم، ملاحظات بیماران است که باید برای جراحان اهمیت داشته باشد، عقاید و ترس هایشان باید از جانب پزشکان در نظر گرفته شود و آمادگی قبلی که به بیماران می دهند بسیار مهم است. بسیاری از این توانایی ها با تمرین به دست می آید اما بخش اعظمی از آن ها ذاتی است و داوطلبان باید در خود این توانایی را ببینند و سپس رشته جراحی را انتخاب کنند.

انتظارات نهایی از یک جراح موفق چیست؟

در تمام رشته های پزشکی مخصوصا رشته جراحی ارائه اطلاعات درست و دقیق در مورد جای زخم و سایر شرایطی که ممکن است پس از جراحی وجود داشته باشد، ضروری است که در نتیجه، بیمار تا آنجا که ممکن است برای عمل و نتیجه آن آماده شود. این مطالب شامل اطلاعات مربوط به روش های جایگزین پیشنهادی و هر مطلب مهم دیگری است. بیمار همچنین باید در مورد هر گونه درد یا ناراحتی احتمالی که ممکن است در حین یا بعد از عمل تجربه کند، و دستورالعمل های قبل و بعد از جراحی اطلاع داشته باشد. به عنوان مثال، آیا فرد می تواند به فعالیت های سابق خود (مطالعات / کار / ورزش / سرگرمی ها) ادامه دهد؟ در غیر این صورت، شرایط موقتی خواهد بود یا دائمی؟ آیا بیمار به گواهی پزشکی احتیاج دارد؟ چه مشکلی می تواند در حین عمل و بعد از آن اتفاق بیفتد؟ میزان موفقیت عمل جراحی چقدر است و اثر عمل برای چه مدت باقی می ماند؟

رشته های جراحی مختلف و درآمد آن ها

رشته های پزشکی مختلفی در زمینه جراحی به رسمیت شناخته می شوند، بررسی گزینه های موجود و درآمد آن ها می تواند برای شما مفید باشد. در همه جای دنیا درآمد جراح عمومی بسیار قابل توجه است اما بعضی از شاخه های این شغل، درآمد بیشتری نیز دارند از جمله جراحی قفسه سینه، در این شاخه درآمد متخصص قلب و عروق جزو موارد قابل توجه محسوب می شود و هرچه تجربه پزشک بیشتر باشد، درآمد آن نیز بیشتر خواهد بود.

در جراحی عمومی فوق تخصص هایی وجود دارد که شامل موارد زیر است:

پس از تحصیل در رشته جراحی، جراحان تخصصی انتخاب می کنند، برای مثال جراحی روده بزرگ و تمرکز بر روی تشخیص و درمان اختلالاتی مانند بیماری التهابی روده و سرطان روده بزرگ، جراحی گوش، حلق و بینی، جراحی مغز و اعصاب که شامل اختلالات مغز و نخاع است، جراحی چشم که شامل بیماری ها و اختلالات چشم، بینایی و اجزای حفره چشم می شود، جراحی ارتوپدی، شامل هر چیزی که با سیستم اسکلتی عضلانی از جمله استخوان ها، عضلات و مفاصل ارتباط داشته باشد، است. جراحی کودکان، شامل اختلالات افرادی با سن کم، از جمله نوجوانان است. جراحی زیبایی و فک و صورت، که شامل اقدامات زیبایی و ترمیم اعضای بدن پس از، از دست دادن بافت هاست، امروزه با محبوب شدن جراحی های زیبایی، درآمد جراحان زیبایی نیز بسیار بالا رفته است و هرچه نتیجه به دست آمده توسط پزشک به خواست بیمار نزدیک باشد، حقوق جراح زیبایی بیشتر می شود به همین دلیل می توان این شاخه را نیز جزو موارد قابل توجه به حساب آورد. جراحی قفسه سینه، شامل هر عضوی در ناحیه قفسه سینه است، اما در درجه اول قلب و ریه ها مورد نظر است، همانطور که گفتیم در آمد متخصص قلب و عروق جزو موارد قابل توجه است. اما درکل همه تخصص های رشته جراحی درآمد قابل قبولی دارند.

به روزرسانی درباره رشته های جراحی در ایران

طبقه بندی رشته های جراحی در نظام آموزشی فعلی ایران با بعضی تقسیم بندی های قدیمی متفاوت است. در ساختار فعلی آزمون دستیاری، جراحی عمومی، جراحی قلب و عروق، جراحی قفسه صدری، جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی، جراحی کلیه و مجاری ادراری، چشم پزشکی و گوش و حلق و بینی و جراحی سر و گردن به عنوان رشته های تخصصی مستقل شناخته می شوند.

بنابراین جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی، چشم پزشکی یا ENT را نباید فوق تخصص جراحی عمومی معرفی کرد.

در مقابل، جراحی عمومی می تواند پیش نیاز ورود به برخی دوره های بعدی باشد. در ساختارهای اخیر آموزش فوق تخصصی و تکمیلی، مسیرهایی مانند جراحی پلاستیک، ترمیمی و سوختگی، جراحی کودکان، جراحی عروق و برخی دوره های تکمیلی مانند تروما در جراحی عمومی با پیش نیاز جراحی عمومی دیده می شوند. عنوان، شرایط و مسیر ورود این دوره ها ممکن است با مصوبات جدید تغییر کند و باید برای هر سال از دفترچه و برنامه آموزشی رسمی همان دوره بررسی شود.

یک نکته دیگر نیز درباره جراحی دهان، فک و صورت وجود دارد: این رشته در ایران در مسیر تخصصی دندان پزشکی قرار می گیرد و نباید آن را ادامه مستقیم تخصص جراحی عمومی پزشکی در نظر گرفت.

چگونه جراح عمومی شویم؟

برای جراح عمومی شدن، ابتدا باید دوره پزشکی عمومی را به پایان رساند و سپس از طریق آزمون دستیاری وارد تخصص جراحی عمومی شد. دوره دستیاری جراحی عمومی معمولاً چهار سال است و آموزش آن ترکیبی از فعالیت بالینی، آموزش نظری، حضور در بخش های جراحی و کسب تدریجی مهارت های لازم تحت نظارت استادان است.

پس از پایان موفق دوره و طی مراحل ارزیابی مربوط، پزشک می تواند به عنوان متخصص جراحی عمومی فعالیت کند یا در صورت داشتن شرایط لازم برای بعضی دوره های فوق تخصصی یا فلوشیپ اقدام کند.

رشته جراحی عمومی برای خانم ها چگونه است؟

از نظر ماهیت علمی و مهارت های موردنیاز، جراحی عمومی رشته ای وابسته به جنسیت نیست. خانم ها و آقایان برای موفقیت در این رشته به دانش پزشکی، مهارت عملی، توان تصمیم گیری، کار تیمی و آمادگی برای شرایط کاری رشته نیاز دارند.

آنچه هنگام انتخاب این رشته اهمیت بیشتری دارد، بررسی واقع بینانه شرایط دوره دستیاری، کشیک ها، حجم کار، علاقه به فعالیت جراحی، شرایط مرکز آموزشی و برنامه شخصی فرد است. شرایط پذیرش و ظرفیت رشته محل ها نیز باید از دفترچه رسمی همان دوره بررسی شود و نباید اطلاعات سال های گذشته را به دوره های جدید تعمیم داد.

چگونه جراح مغز و اعصاب شویم؟

جراحی مغز و اعصاب یک رشته تخصصی مستقل است. پزشک پس از پایان پزشکی عمومی و کسب شرایط شرکت در آزمون دستیاری می تواند این رشته را انتخاب کند و در صورت قبولی وارد دوره تخصصی جراحی مغز و اعصاب شود.

بنابراین برای جراح مغز و اعصاب شدن لازم نیست ابتدا متخصص جراحی عمومی شوید. این تفاوت مهمی است که در بعضی توضیحات قدیمی درباره رشته های جراحی نادیده گرفته می شود.

دوره تخصصی جراحی مغز و اعصاب از دوره های طولانی آموزش تخصصی محسوب می شود و مدت برنامه آموزشی آن در ایران در منابع آموزشی فعلی پنج سال ذکر شده است. با اضافه کردن دوره پزشکی عمومی، مسیر دانشگاهی در حالت پیوسته حدود ۱۲ سال خواهد بود؛ هرچند زمان واقعی می تواند به دلیل مقررات، تعهدات، فاصله تا قبولی در دستیاری یا تغییر برنامه آموزشی بیشتر شود.

چگونه جراح قلب شویم؟

جراح قلب با متخصص بیماری های قلب و عروق یکسان نیست. متخصص قلب و عروق عمدتاً در مسیر تشخیص و درمان بیماری های قلبی قرار دارد، در حالی که جراح قلب آموزش تخصصی جراحی قلب و عروق را طی می کند.

در ساختار آموزشی ایران، برای جراحی قلب و عروق برنامه تخصصی پنج ساله با پذیرش از مقطع پزشکی عمومی تصویب شده است که بخشی از آن شامل آموزش جراحی عمومی و بخش بعدی مربوط به آموزش تخصصی جراحی قلب است.

در کنار این مسیر، مصوبات جدید امکان ادامه مستقیم تحصیل برخی دستیاران واجد شرایط جراحی عمومی به دوره تخصصی جراحی قلب و عروق و جراحی قفسه صدری را نیز فراهم کرده اند. به همین دلیل برای داوطلبی که قصد برنامه ریزی دقیق دارد، دفترچه و مصوبات همان سال باید مرجع نهایی باشد.

چگونه جراح تروما شویم؟

«جراح تروما» در ساختار آموزشی فعلی ایران یک رشته دستیاری مستقل مشابه جراحی عمومی یا جراحی مغز و اعصاب نیست. در پذیرش دوره های تکمیلی تخصصی، تروما در جراحی عمومی به عنوان فلوشیپی با پیش نیاز تخصص جراحی عمومی دیده می شود.

بنابراین مسیر معمول آن از پزشکی عمومی آغاز می شود، سپس فرد وارد تخصص جراحی عمومی می شود و پس از پایان تخصص و داشتن شرایط لازم می تواند برای دوره تکمیلی مرتبط با تروما اقدام کند.

این موضوع به ویژه برای افرادی که عبارت «چگونه جراح تروما شویم؟» را جست وجو می کنند مهم است؛ زیرا مسیر تروما را نباید با یک تخصص مستقل ورودی از پزشکی عمومی اشتباه گرفت.

چگونه جراح پلاستیک شویم؟

در ساختار فعلی آموزش فوق تخصصی، جراحی پلاستیک، ترمیمی و سوختگی از رشته هایی است که جراحی عمومی می تواند پیش نیاز ورود به آن باشد. بنابراین مسیر رایج از پزشکی عمومی، سپس تخصص جراحی عمومی و بعد ورود به دوره فوق تخصصی مربوط تشکیل می شود.

شرایط آزمون، ظرفیت ها و رشته های پیش نیاز ممکن است تغییر کنند؛ به همین دلیل برای تصمیم گیری درباره یک دوره مشخص، اطلاعات همان سال ملاک است.

رتبه لازم برای قبولی در رشته های جراحی چقدر است؟

برای قبولی در جراحی عمومی، جراحی مغز و اعصاب، جراحی قلب یا سایر رشته های جراحی نمی توان یک «رتبه قبولی ثابت» اعلام کرد.

نتیجه پذیرش به نمره آزمون همان دوره، رشته انتخابی، ظرفیت رشته محل، سهمیه، اولویت انتخاب ها و عملکرد سایر داوطلبان بستگی دارد. علاوه بر این، شیوه محاسبه نمره آزمون دستیاری نیز ممکن است بین دوره ها تغییر کند.

برای پنجاه وسومین آزمون دستیاری نیز شیوه محاسبه نمره با استفاده از نمره تراز و ضرایب متفاوت برای رشته های تخصصی تغییر کرده است. بنابراین جدولی با عنوان «رتبه قطعی قبولی جراحی» که بر داده چند سال قبل تکیه داشته باشد، معیار قابل اتکایی برای پذیرش سال جدید نیست.

چه عواملی بر درآمد جراح تأثیر می گذارند؟

برای درآمد جراح عمومی، جراح قلب، جراح مغز و اعصاب یا جراح پلاستیک نمی توان یک رقم یا رتبه بندی ثابت ارائه کرد. درآمد پزشکان حتی در یک رشته واحد می تواند براساس محل فعالیت، نوع مرکز درمانی، بخش دولتی یا خصوصی، میزان فعالیت حرفه ای، نوع خدمات، سابقه، قراردادها و شرایط بازار متفاوت باشد.

به همین دلیل بالاتر یا پایین تر دانستن قطعی درآمد یک رشته جراحی بدون داده مشخص از یک کشور، دوره زمانی و جامعه آماری معین، قابل اتکا نیست. درآمد می تواند یکی از عوامل بررسی یک مسیر شغلی باشد، اما برای انتخاب رشته بهتر است در کنار آن به علاقه، ماهیت کار، طول آموزش، شرایط دوره دستیاری و نوع فعالیت حرفه ای نیز توجه شود.

قبل از انتخاب رشته جراحی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

انتخاب رشته جراحی بهتر است فقط بر اساس درآمد یا عنوان رشته انجام نشود. میزان علاقه به کار عملی و اتاق عمل، تحمل شرایط دوره دستیاری، توانایی فعالیت در محیط های پرفشار، علاقه به نوع بیماران و بیماری های هر رشته، مدت آموزش و مسیرهای ادامه تحصیل از عوامل مهم تری هستند.

همچنین تفاوت زیادی میان زندگی حرفه ای یک جراح عمومی، جراح مغز و اعصاب، جراح قلب یا متخصص یک رشته جراحی دیگر وجود دارد. آشنایی با محیط واقعی رشته، گفت وگو با رزیدنت ها و متخصصان آن حوزه و بررسی برنامه آموزشی رسمی می تواند تصویر دقیق تری از انتخاب پیش رو ایجاد کند.

اگر در مرحله آموزش یا آمادگی برای آزمون های پزشکی هستید، برای بررسی رفرنس ها، منابع دانشگاهی و کتاب های مرتبط می توانید مجموعه کتاب های جراحی را بر اساس موضوع و نیاز آموزشی خود مقایسه کنید.